Samenvatting Bosbeheer IJssellandschap
“Diversiteit als antwoord op onzekerheid”
Waarom een (nieuw) Bosbeheerplan?
IJssellandschap beheert een gevarieerd areaal van ruim 1200 hectare bos. Het beheer van deze bossen vraagt om duidelijke keuzes. Wat zijn onze doelen? Hoe gaan we om met de uitdagingen van deze tijd? Hoe vertalen we dat naar maatregelen in het bos zelf?
Dit bosbeheerplan is geschreven om een duidelijke koers te bieden voor de periode 2025–2035. Het sluit aan op de visie Balans in Beweging 2025–2030 en neemt nieuwe inzichten mee over bodem, water en klimaat. Bovendien bouwen we voort op de sterke basis die is gelegd in eerdere beheerplannen. Het plan legt vast wat we willen bereiken, waarom dat nodig is en hoe we dat per bosgebied aanpakken.
Bosbeheervisie
De bossen van IJssellandschap verschillen sterk van elkaar: eeuwenoude loofbossen in de laagtes, naaldhoutopstanden op droge zandgronden, parkbossen met een rijke historie en landschappelijke bosjes in agrarisch gebied. Deze bossen zijn waardevol voor natuur, recreatie, de productie van duurzaam hout en van toegevoegde waarde voor de balans in functies van onze omgeving. Daarmee staat ook de biodiversiteit onder spanning en dreigt het bos zijn natuurlijke veerkracht te verliezen.
Voor IJssellandschap staan de verschillende functies (beleving, natuur, duurzame grondstoffen, economie) op een gedeelde eerste plaats. Er is geen rangschikking in mate van belang: de uitdaging is om te zoeken naar een verstandige balans tussen de functies.
De beheervisie Gedifferentieerd bosbeheer – werken met Functiezones, heeft zich bewezen als een helder en praktisch instrument om die balans vorm te geven. Daarom werken we met vijf functiezones: 1. natuurbos, 2.parkbos, 3. productiebos, 4. recreatiebos en 5. landschappelijk bos. Elke zone heeft zijn eigen doel en eigen beheerlogica. Daarmee voorkomen we dat het bos als geheel eenvormig wordt, en kunnen we gericht keuze maken per locatie.
Uitgangspunten
Het bosbeheerplan is hoofdzakelijk een uitvoeringsinstrument, maar is wel gestoeld op een aantal beleidsuitgangspunten:
- IJssellandschap kiest voor bosbeheer conform de FSC standaard;
- Het belangrijkste thema voor de komende 10 jaar is bosvitaliteit. De omstandigheden voor onze bossen veranderen aanzienlijk. Verzuring door stikstofdepositie en weersextremen als wateroverlast en droogte door klimaatverandering gecombineerd met ziekten en plagen zetten de vitaliteit van veel bosdelen en bomen onder druk. Het doel is om in deze beheerplanperiode de bossen robuuster, vitaler en weerbaarder te maken door het definiëren én uitvoeren van locatie specifieke maatregelen, onderbouwd door zorgvuldige en praktische onderzoeken;
- Bosverjonging geven we vorm via de beheermethode Uitkapbeheer. We oogsten toekomstbomen op individuele basis en stellen kwaliteitsbomen al vrij in de onderetage. We nemen afscheid van grootschalige verjonging en kapvlaktes;
- Bij het uitvoeren van dunningen werken we actief aan het vergroten van de menging van boomsoorten;
- We oogsten niet alleen uit het bos, maar planten elk jaar in het betreffende werkblok ook actief bomen aan in het bos. Bij deze aanplant kiezen we soorten die de menging vergroten, die rijk strooisel leveren, die klimaatbestendig zijn, die bekend staan om een hoge CO2 vastlegging en goed hout opleveren. Of soorten die deze punten combineren. Soortenkeuze wordt weloverwogen gemaakt, waarbij de laatste inzichten worden geraadpleegd;
- We streven zoveel mogelijk naar behouden of terugbrengen van het bosklimaat. Onder meer door de ontwikkeling van meer geleidelijke, dichtere bosranden. Deze bosranden realiseren we binnen bestaand bos en hebben als bijkomend voordeel dat het probleem van overhangende taken op landbouwgrond kleiner wordt en ook de inspanningen voor het bosrandbeheer zullen afnemen;
- Projectmatig en op basis van onderzoek (Bospaspoorten) verbeteren we bodem en abiotische omstandigheden van de bossen: water vasthouden, mineralen toevoegen;
- We volgen nauwgezet externe ontwikkelingen die impact kunnen hebben op de kwaliteit van onze bossen. Denk aan waterwinningen en grootschalige nieuwbouw;
9. We zetten actief in op het vergroten van de biodiversiteit door zorgvuldigheid in de uitvoering van het bosbeheer, door natuurgerichte beheermaatregelen en door het uitvoeren van soortgerichte projecten;
10. We verlagen in deze beheerperiode de oogstpercentages en de oogstprognoses ten dienste van toekomstige boskwaliteit en bijbehorende houtopbrengst;
11. Er is extra aandacht voor een zorgvuldige uitvoering, door het werken met dunningspaden en een goed moment van uitvoering. We verkennen sortimentsverkoop aan de weg in plaats van verkoop op stam;
12. IJssellandschap hanteert bij verkoop van hout het principe: voorkeur voor hoogwaardig afzet lokaal / regionaal boven laagwaardige bulkafzet ver weg. We streven naar een korte keten en de toepassing van hout als biobased bouwmateriaal;
13. Onze bossen en natuurgebieden zijn waar mogelijk opengesteld voor bezoekers. IJssellandschap communiceert transparant, actief, laagdrempelig en tijdig over het bosbeheer en houtproductie. We versterken de relaties en samenwerking met de faunabeheerders.
Uitvoering
Ons totale oppervlakte aan bos is verdeeld in 5 werkblokken. Elk jaar staat 1 werkblok centraal voor dunning, aanplant, randenbeheer en revitalisering. Dat maakt het werk overzichtelijk en zorgt dat er niet overal tegelijk wordt gewerkt en het bos ook weer gedurende een lange periode niet verstoord wordt.
Per functiezone en per bosdeel worden verschillende maatregelen toegepast, zoals:
- toekomstbomen aanwijzen en vrijstellen;
- menging van soorten stimuleren;
- structuurverbetering aanbrengen;
- ontwikkelen van bosranden;
- inbrengen van rijke of klimaatbestendige soorten;
- zorgvuldig omgaan met lanen en cultuurhistorische elementen.
Gezien de nieuwe beheerplanperiode van 10 jaar (voorheen: 5 jaar) is er na de eerste ronde van 5 werkblokken een tussentijdse evaluatie.
Contact
Meer weten? Het volledige bosbeheerplan 2025-2035 is op te vragen via info@ijssellandschap.nl
Klaas Brand, Terreinmedewerker Bos vertelt meer over het bosbeheer in dit filmpje: