Beeldverslag Nico Kloek, fotografievrijwilliger
Je ziet ze liggen vlak voor de Bolwerksmolen; verankerde bomen in de Bolwerksplas. Wat doen die bomen daar? Zou dat voor de Bolwerksmolen zijn, want dat is immers een houtzaagmolen?
Nee, dat klopt niet, deze bomen hebben een totaal ander doel, namelijk het verbeteren van het onderwaterleven.
Je vindt ze ook op andere plekken langs de IJssel, in totaal 11 plekken. Dicht bij Deventer is dat in de Bolwerksplas ter hoogte van de Bolwerksmolen, in de Ossenwaard en in de Veenoordskolk (onder de A1). In het totaal heeft Rijkswaterstaat (RWS) in 2022 74 dode bomen, ook wel rivierhout genoemd, deels verzonken in de IJssel.
Onderwaterleven
De bomen moeten het onderwaterleven in de IJssel dus verbeteren. Dood hout hoort van nature thuis in de Nederlandse wateren”, schrijft Rijkswaterstaat op haar website. “Omdat ooibossen vaak niet meer direct aan het zomerbed groeien en drijfhout uit veiligheidsoogpunt verwijderd wordt, liggen er nauwelijks nog takken en bomen in het water. Door het gebrek aan rivierhout zijn rivieren en meren voor veel inheemse dieren en planten geen geschikte leefomgeving meer.”
Kokerjufferlarven
In 2013 startte Rijkswaterstaat een proef met het plaatsen van rivierhout op vijftien locaties langs de verschillende rivieren. Dat leverde goede resultaten op: de dode bomen bleken inheemse soorten als kokerjufferlarven, vlokreeftjes en eendagsvliegen aan te trekken, vissen als de kopvoorn, de barbeel en de sneep en visetende vogels. Al dat leven zorgt ervoor dat de balans in de rivier herstelt.
Het rivierhout is deels onder water afgezonken. Dat gebeurt tussen kribvakken en in geulen en plassen. De bomen worden met een ketting verankerd om te voorkomen dat ze op drift raken. Ze liggen buiten de vaargeul, zodat de scheepvaart er geen last van heeft.
Populaire boomsoorten om als rivierhout te dienen zijn de eik, de els, de iep, de populier en de es. Een ruwe schors is bijvoorbeeld belangrijk, hier kan de macrofauna zich beter op hechten. En hoe meer takken en wortels eraan zitten, hoe meer variatie er komt in stroming en licht.
Samengevat, het rivierhout is goed voor het verbeteren van de biodiversiteit. Het is natuurlijk wel jammer dat de huidige zeer lage waterstand roet in het eten gooit maar zo werkt het in de natuur nu eenmaal. Gelukkig liggen de bomen nog wel een beetje in het water, de teruggekeerde inheemse soorten konden hopelijk een goed heenkomen vinden.
Header: een van de dode bomen in de Ossenwaard. De visetende aalscholvers benutten de takken nu om uit te rusten.